# Rhifyn 10

O bryd i’w gilydd, daw achubiaeth ar ffurf annisgwyl. Pe byddwn wedi crybwyll yr enw Rory Stewart ychydig fisoedd yn ôl, tebyg mai prin fyddai’r adnabyddiaeth wedi bod ohono; ond gyda’i eiriau pwyllog a’i drafod peniog – wedi’u cyfosod â’i…

Dim ond un waith erioed dwi wedi cael fy nghau mewn siop lyfrau yn erbyn fy ewyllys. Yn y Gelli Gandryll yr oeddwn i, yn addas iawn, ac enw’r siop oedd Murder and Mayhem. Toedd pethau ddim yn argoeli’n dda.  O fewn troedfeddi i mi roedd yna…

Tybed nad ‘Pwllderi’ gan Dewi Emrys (1881–1952) yw cerdd dafodiaith enwocaf y Gymraeg? Mae’n haeddiannol enwog am y darlun cofiadwy o gynefin y siaradwr a ddisgrifir yn iaith gyfoethog sir Benfro ... 

Yn ei chyfrol Men in Dark Times (1966), noda Hannah Arendt i’r gyflogaeth lawn a sicrhawyd gan Hitler yn y 30au greu anhawster i theorïwyr Marcsaidd: 'By 1935 or 1936 Hitler had liquidated hunger and unemployment; hence, for Brecht, schooled in the…

Yr haf hwn rydw i am lunio ysgrif am farddoniaeth. Ers wythnosau, mae swp bach o gyfrolau newydd o gerddi yn fy nghanlyn i bob man, wedi eu gwasgu’n dynn at ei gilydd yn fy mag. Maen nhw wedi teithio milltiroedd, i bob math o lefydd diddorol, i…

​Dan nawdd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, daeth cyfle ’nôl yn 2016 i athronwyr ‘anllythrennog’ gael mynd i wrando ar athronwyr go iawn yn trin a thrafod eu cariad at ddoethineb, a hynny yn Gymraeg. Roeddwn yn edrych ymlaen at y profiad ac wedi hen…

Er bod artaith labordy yn gallu esgor ar seciosis mewn anifeiliaid eraill, pobl yw'r unig anifeiliaid sy'n dioddef sgitsoffrenia. Mae gwaith cymharol sy'n canolbwyntio ar HARs a phatrymau perthnasol eraill yn nhrefn yr asid iocsiriboniwclëig yn…

Roedd gan fy nhad allu arbennig i ddweud stori. Nosweithiau rhyfeddol oedd y rheini pan fyddai’n fy nhynnu i galon straeon y brodyr Grimm a La Fontaine. Llwyddai i f’argyhoeddi mai ym mhalas Schahryar yr oeddem ein dau. Byddwch yn meddwl mai…

Anest dwi’m yn cofio lot am yr wsos achos o’n i’n ffocd rhanfwya o’r amsar. dwi’n cofio cyrradd ia, a ciwio. odd sdeddfod yn y gogledd go iawn am y tro cynta ers fatha 100 blwyddyn so odd pawb ’di mynd ag odda ni’n goro ciwio am ages. o’n i’n ciwio…

Ym 1936 daeth y seicdreiddiwr byd-enwog Alfred Adler i Gaerdydd i roi darlith. Bu’n rhaid oedi cyn dechrau ei araith gan fod ei drên o Lundain yn hwyr (profiad cyfarwydd i unrhyw deithiwr cyfoes). Adler, un o gylch gwreiddiol Sigmund Freud yn…

Gosodwyd y ddau ffotograff uchod dros ddwy dudalen yn y gyfrol Môr Goleuni: Tir Tywyll (Gomer, 2004), lle dygir ynghyd gerddi gan Waldo Williams a ffotograffau Aled Rhys Hughes. Nid aethpwyd ati i ddarlunio’r farddoniaeth; nid lluniau pwrpasol…

Flynyddoedd wedi marwolaeth yr arweinydd diledryw Mao Zedong, tyfu fel madarch mae’r efelychiadau yn Tsieina. Ers y 1990au, pan oedd mynd mawr ar gystadlaethau harddwch ar hyd a lled y wlad, sefydlwyd yn yr un gwynt gystadlaethau i ethol pob math o…

Rydym fel arfer yn cysylltu Thatcher â chynnydd mewn diweithdra, tlodi ac anghyfartaledd cymdeithasol ac economaidd. Ond roedd cyfnod Thatcher mewn grym yn San Steffan yn cyd-fynd ag un o’r cyfnodau mwyaf syfrdanol o ran twf ac esblygiad hanes canu…

Yn 2009, cyhoeddwyd enwau byrddau iechyd newydd Cymru. Fel meddyg teulu yng Ngwynedd, fy ymateb cyntaf ar glywed fy mod am weithio i Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr oedd gofyn ‘Betsi pwy?’ a ‘Pa brifysgol?’ Erbyn heddiw, mae nifer o lyfrau ac…

Anwybyddwch y cyflwyniad i’r gyfrol hon. Ydi, mae’n grefftus ac yn ddyfeisgar: darlunnir cyhoeddi cyfrol fel creu cerflun, cerflun a fydd efallai’n destun embaras ymhen blynyddoedd, a’r bardd wedi’i ‘osod yng nghefn yr ardd yng nghysgod y gwrych, i…